บทที่ 4 กระบวนการและการดำรงชีวิตของพืชและสัตว์
การดำรงชีวิตของพืชประกอบด้วย การลำเลียงน้ำอาหารและแร่ธาตุ กระบวนการสังเคราะห์แสง และระบบสืบพันธุ์ในพืช การดำรงชีวิตของสัตว์ ประกอบด้วยโครงสร้างและการทำงานของระบบการหายใจ การย่อยอาหาร การขับถ่ายและระบบสืบพันธุ์
การดำรงชีวิตของพืช
ระบบการลําเลียงน้ำอาหารและแร่ธาตุ ของพืชการทำงานของระบบลําเลียงของพืชประกอบด้วยระบบเนื้อเยื่อท่อลําเลียง (vascular tissue system) ซึ่งเนื้อเยื่อในระบบนี้จะเชื่อมต่อกันตลอดทั้งลำต้นพืช โดยทำหน้าทีลําเลียงน้ำสารอนินทรีย์ สารอินทรีย์และสารละลายทีพืชต้องการนําไปใช้ในการดำเนินกิจกรรมต่าง ๆ ภายในเซลล์ระบบ เนื้อเยือท่อลําเลียงประกอบด้วย 2 ส่วนใหญ่ๆ คือ ท่อลําเลียงนำและแร่ธาตุ (xylem) กับท่อลําเลียง อาหาร (phloem)
ท่อลําเลียงน้ำและแร่ ธาตุ (xylem) เป็นเนื้อเยื่อทีทำหน้าทีลําเลียงนําและแร่ธาตุต่าง ๆ ทั้งสารอินทรีย์และสารอนินทรีย์ โดยท่อลําเลียงน้ำ และแร่ธาตุประกอบด้วยเซลล์ 4 ชนิด ดังนี้
1.เทรคีด (tracheid)
2.เวสเซล (vessel)
3.ไซเล็มพาเรนไคมา (xylem parenchyma)
4.ไซเล็มไฟเบอร์ (xylem fiber)
การทำงานของระบบการลําเลียงสารของพืช
1. ลําเลียงอาหาร (น้ำตาลกลูโคส) ผ่านทางท่อลําเลียงอาหาร
2. ลําเลียงน้ำและแร่ธาตุ (phloem) โดยลําเลียงจากใบผ่านทางท่อลําเลียงน้ำและแร่ธาตุ (xylem) โดยลําเลียงจากรากขึ้นไปสู่ ไปสู่ส่วนต่าง ๆ ของพืชใบ เพื่อนําน้ำและแร่ธาตุไปใช้ในกระบวนการ เพื่อใช้ในการสร้างพลังงานของพืชสังเคราะห์ด้วยแสงระบบการลําเลียงสารของพืชการแพร่ (diffusion) เป็นการเคลื่อนทีของสารจากบริเวณทีมีความเข้มข้นมากกว่าไปสู่บริเวณทีมีความเข้มข้นน้อยกว่าการออสโมซิส (osmosis) เป็นการแพร่ของน้ำจากบริเวณทีมีน้ำมากกว่า ไปที่บริเวณน้ำน้อย
การดำรงชีวิตของสัตว์
โครงสร้างและการทำงานของระบบต่าง ๆ ของสัตว์ ระบบหายใจในสัตว์ สัตว์ต่าง ๆ จะแลกเปลี่ยนก๊าซกับ สิ่งแวดล้อมโดยกระบวนการแพร่ (Diffusion) โดยสัตว์แต่ละชนิดจะมี โครงสร้างทีใช้ในการแลกเปลี่ยนก๊าซที่เหมาะสมกับการดำรงชีวิตและสิ่งแวดล้อมต่างกันระบบขับถ่ายในสัตว์ในเซลล์หรือในร่างกายของสัตว์ต่าง ๆ จะมีปฏิกิริยาเคมีจำนวนมากเกิดขึ้นตลอดเวลา และผลจากการเกิดปฏิกิริยาเคมีเหล่านี้ จะทำให้เกิดผลิตภัณฑ์ทีมีประโยชน์ต่อสิงมีชีวิตและของเสียที่ต้องกําจัดออกด้วยการขับถ่าย สัตว์แต่ละชนิดจะมีอวัยวะและกระบวนการกำจัด ของเสียออกนอกร่างกายแตกต่างกันออกไป สัตว์ขั้นต่ำทีมีโครงสร้างง่าย ๆ เซลล์ทีทำหน้าที่กำจัดของเสียจะสัมผัสกับสิงแวดล้อมโดยตรง ส่วนสัตว์ชั้นสูงที่มีโครงสร้างซับซ้อน การกำจัดของเสียจะมีอวัยวะทีทำหน้าทีเฉพาะระบบสืบพันธ์ในสัตว์
ประเภทของการสืบพันธุ์ของสัตว์ แบ่งออกเป็น ประเภท ดังนี้
1. การสืบพันธุ์แบบไม่อาศัยเพศ (Asexual Reproduction) เป็นการสืบพันธุ์โดยการผลิตหน่วยสิงมีชีวิตจากหน่วยสิงมีชีวิตเดิมด้วยวิธีการต่าง ๆ ทีไม่ใช่จากการใช้เซลล์สืบพันธุ์ ได้แก่ การแตกหน่อการงอกใหม่ การขาดออกเป็นท่อน และพาร์ธีโนเจเนซิส
2. การสืบพันธุ์แบบอาศัยเพศ (Sexual Reproduction) เป็นการสืบพันธุ์ทีเกิดจากการผสมพันธุ์ระหว่างเซลล์สืบพันธุ์เพศผู้และเซลล์สืบพันธุ์เพศเมีย เกิดเป็นสิงมีชีวิตใหม่ ได้แก่ การสืบพันธุ์ของสัตว์ชันตําบางพวก และสัตว์ชั้นสูงทุกชนิดชนิดของการสืบพันธ์แบบอาศัยเพศของสัตว์ มี 2 ชนิด ดังนี้
1. การสืบพันธุ์ของสัตว์ทีมี เพศในตัวเดียวกัน (Monoecious) โดยทั่วไปไม่สามารถผสมกันภายในตัวต้องผสมข้ามตัว เนื่องจากไข่และอสุจิจะเจริญไม่พร้อมกัน เช่น ไฮดรา พลานาเรีย ไส้เดือนดิน
2. การสืบพันธ์ของสัตว์ทีมีเพศผู้และเพศเมียแยกกันอยู่ต่างตัวกัน (Dioeciousl) ในการสืบพันธุ์ของ สัตว์ชนิดนี้มีการปฏิสนธิ 2 แบบ คือ
1. การปฏิสนธิภายใน (Internal Fertilization)
2. การปฏิสนธิภายนอก (External fertilization)
กระบวนการและการดำรงชีวิตของพืชและสัตว์
กระบวนการและการดำรงชีวิตของพืช
กระบวนการและการดำรงชีวิตของสัตว์