บทที่ 1 เรื่อง ทัศนศิลป์พื้นบ้าน

ทัศนศิลป์พื้นบ้าน 

          เราอาจแบ่งความหมายของทัศนศิลป์พื้นบ้านออกเป็นคำ คือคําว่าทัศนศิลป์ และคําว่า พื้นบ้าน ทัศนศิลป์ หมายถึง ศิลปะทีรับรู้ได้ด้วยการมอง ได้แก่รูปภาพทิวทัศน์ทั่วไปเป็นสําคัญ อันดับต้นๆ รูปภาพคนเหมือนภาพล้อเลียน ภาพสิ่งของต่าง ๆ ก็ล้วนแล้วแต่เป็นเรื่องของทัศนศิลป์ ด้วยกันทั้งสิน ซึ่งถ้ากล่าวว่าทัศนศิลป์ เป็นความงามทางศิลปะ เช่น งานประติมากรรม งานสถาปัตยกรรม งานสิ่งพิมพ์ ฯลฯ ทีได้จากการมองหรือทัศนานั่นเอง งานทัศนศิลป์ แยกประเภทได้ดังนี้ 

1. จิตรกรรม หมายถึง การสร้างสรรค์ผลงานทัศนศิลป์บนพื้นระนาบด้วยวิธีการลาก การระบายสีลงบนพื้นผิววัสดุทีมีความราบเรียบ เช่นกระดาษ ผ้าใบ แผ่นไม้ เป็นต้น เพื่อให้เกิด เรืองราวและความงามตามความรู้สึกนึกคิดและจินตนาการของผู้วาด จําแนกออกได้ ลักษณะ ดังนี้

1.1 ภาพวาด เป็นศัพท์ทางทัศนศิลป์ ทีใช้เรียกภาพวาดเขียน ภาพวาดเส้น แบบเป็น มิติ คือ มีความกว้างและความยาว โดยใช้วัสดุต่าง ๆ เช่น ดินสอดํา สีไม้ สีเทียน เป็นต้น 

1.2 ภาพเขียน เป็นการสร้างงานมิติบนพื้นระนาบด้วยสีหลายสี เช่น การเขียน ภาพด้วยสีน้ำ สีดินสอ สีน้ำมัน เป็นต้น 

2. ประติมากรรม หมายถึง การสร้างงานทัศนศิลป์ ทีเกิดจากการปัน การแกะสลัก การหล่อ  การเชื่อม เป็นต้น โดยมีลักษณะ มิติ คือ มีความกว้าง ความยาว และความหนา เช่น รูปคน รูปสัตว์ รูปสิ่งของ เป็นต้น ประติมากรรมจําแนกได้เป็น ลักษณะ ดังนี้

2.1 แบบนูนต่ำ เป็นการปันหรือสลักโดยให้เกิดภาพที่นูนขึ้นจากพื้นเพียงเล็กน้อยเท่านั้น เช่น รูปบนเหรียญต่าง ๆ (เหรียญบาท เหรียญพระ) เป็นต้น ประติมากรรมแบบนูนสูง 

2.2 แบบนูนสูง เป็นการปันหรือสลักให้รูปทีต้องการนูนขึ้นจากพื้นหลังมากกว่าครึ่ง เป็นรูปที่สามารถแสดงความตื่นลึกตามความเป็นจริง เช่น ประติมากรรมทีฐานอนุสาวรีย์ เป็นต้น

2.3 แบบลอยตัว เป็นการปันหรือแกะสลักทีสามารถมองเห็นและสัมผัส ชื่นชม ความงามของผลงานได้ทุกด้านหรือรอบด้าน เช่นพระพุทธรูป เป็นต้น  

3.สถาปัตยกรรม หมายถึง ศิลปะและวิทยาการแห่งการก่อสร้างที่นํามาทําเพื่อสนอง ความต้องการในด้านวัตถุและจิตใจ มีลักษณะเป็นสิงก่อสร้างทีสร้างอย่างงดงาม จําแนกออกได้ ลักษณะ ดังนี้

3.1 แบบเปิด หมายถึง สถาปัตยกรรมที่มนุษย์สามารถเข้าไปใช้สอยได้ เช่น อาคารเรียนที่พักอาศัย 

3.2 แบบปิด หมายถึง สถาปัตยกรรมที่มนุษย์ไม่สามารถเข้าไปใช้สอยได้ เช่น สถูป เจดีย์  อนุสาวรีย์ต่าง ๆ

4. ภาพพิมพ์ หมายถึง ผลงานศิลปะทีถูกสร้างขึ้นมาด้วยวิธีการพิมพ์ ด้วยการกดแม่พิมพ์ ให้ติดเป็นภาพบนกระดาษ จากแม่พิมพ์ไม้หรือ แม่พิมพ์โลหะ เป็นต้น คําว่า พื้นบ้าน บางครังเรียกว่าพื้น ซึงหมายถึงกลุ่มชนใดกลุ่มชนหนึ่งอันมีเอกลักษณ์ของ ตน เช่น การดํารงชีพ ภาษาพูด ศาสน ที่เป็นประเพณีร่วมกัน 

ดังนั้น ทัศนศิลป์พื้นบ้าน หมายถึง ผลงานทางศิลปะทีมีความงาม ความเรียบง่ายจากฝี มือ ชาวบ้านทั่วๆไปสร้างสรรค์ผลงานอันมีคุณค่าทางด้านความงาม และประโยชน์ใช้สอยตามสภาพ ของท้องถิ่น

ส่วนประกอบของทัศนศิลป์พื้นบ้าน  จะประกอบด้วยสิ่งต่อไปนี้ 

1. เป็นผลงานของช่างนิรนาม ทําขึ้นเพื่อใช้สอยในชีวิตประจําวันของประชาชน ความงามที่ปรากฏมิได้เกิดจากความประสงค์ส่วนตัวของช่างเพื่อแสดงออกทางศิลปะ มีความชํานาญของช่างที่ฝึกฝน มาหลายชั่วอายุคน

2 . เป็นผลงานทีมีรูปแบบทีเรียบง่าย มีความงามอันเกิดจากวัสดุจากธรรมชาติ

3. ผลิตขึ้นเป็นจํานวนมาก ซื้อขายกันในราคาปกติความงดงามเกิดจากการฝึกฝนและการทําซ้ำ ๆ กัน

4. มีความเป็นธรรมชาติปรากฏอยู่มากกว่าความสละสลวย

5 . แสดงลักษณะพิเศษเฉพาะถิ่น หรือเอกลักษณ์ของถิ่นกําเนิด 

6. เป็นผลงานที่ทําขึ้นด้วยฝีมือเป็นส่วนมาก