บทที่ 4
การเมืองการปกครอง
ความหมาย ความสำคัญของการเมืองการปกครอง
การเมือง ( Politics) หมายถึง กระบวนการและวิธีการที่จะนำไปสู่การตัดสินใจของ กลุ่มคน กิจกรรมทางการเมืองสามารถเกิดขึ้นได้ทั่วไปในทุกกลุ่มคนที่มีปฏิสัมพันธ์กัน ซึ่งรวม ไปถึงในแวดวงธุรกิจแวดวง วิชาการและในวงการศาสนาการเมืองจะมีความสำคัญดังนี้
1. เป็นวิถีชีวิตแบบหนึ่งของคนในรัฐ
2. คนในรัฐไม่สามารถหนีผลกระทบทางการเมืองได้
3. กิจกรรมทางการเมืองนำไปสู่การใช้อำนาจเพื่อออกกฎหมายพัฒนาประเทศและแก้ปัญหาของประเทศ
อำนาจอธิปไตย (Sovereignty) หมายถึง อำนาจสูงสุดในการปกครองประเทศ เป็น เครื่องชี้ถึงความเป็นประชาธิปไตยและความเป็นเอกราชของชาติอำนาจอธิปไตยย่อมมีความแตกต่างกันไปในแต่ละระบอบการปกครอง เช่น ในระบอบประชาธิปไตย อำนาจอธิปไตย เป็นของประชาชนกล่าวคือประชาชนคือผู้มีอำนาจสูงสุดในการปกครองประเทศ ในระบอบ สมบูรณาญาสิทธิราชย์ อำนาจอธิปไตยเป็นของพระมหากษัตริย์ กล่าวคือกษัตริย์เป็นผู้มี อำนาจสูงสุดในการปกครองประเทศ เป็นต้น
อนึ่ง อำนาจอธิปไตยนี้ นับเป็นองค์ประกอบสำคัญที่สุดของความเป็นรัฐ เพราะการจะ เป็นรัฐได้นั้น นอกจากต้องประกอบด้วย อาณาเขต ประชากร และรัฐบาลแล้ว ย่อมต้องมี อำนาจอธิปไตยด้วย กล่าวคือประเทศนั้นต้องเป็นประเทศ ที่สามารถมอำนาจสูงสุด (อำนาจ อธิปไตย) ในการปกครองตนเอง จึงจะสามารถเรียกว่า "รัฐ" ได้
ความสัมพันธ์ระหว่างอำนาจนิติบัญญัติ อำนาจบริหาร อำนาจตุลาการ
อำนาจนิติบัญญัติ อำนาจบริหาร และอำนาจตุลาการเป็นลักษณะการใช้อำนาจ อธิปไตยโดยแยกอยู่ใน 3 สถาบันหลัก ซึ่งสถาบันทั้งสามดังกล่าวต่างมอำนาจเป็นอิสระต่อกัน แต่มีความสัมพันธ์ซึ่งกันและกัน สามารถตรวจสอบและถ่วงดุลการใช้อำนาจของอีกฝ่ายได้ ดังนี้
1. อำนาจนิติบัญญัติ เป็นอำนาจในการตรากฎหมายใช้บังคับแก่พลเมืองของประเทศ โดย ผู้ใช้อำนาจหรือปฏิบัติหน้าที่นี้โดยตรงคือรัฐสภาพระมหากษัตริย์จะใช้อำนาจนิติบัญญัติ ผ่านทางรัฐสภา โดยทรงลงพระปรมาภิไธยในร่างพระราชบัญญัติที่ผ่านการพิจารณาจากรัฐสภา แล้วเป็นผลให้กฎหมายฉบับนี้มีผลบังคับใช้โดยสมบูรณ์
2. อำนาจบริหาร เป็นอำนาจในการบังคับใช้กฎหมาย บริหารและจัดการปกครอง บ้านเมืองให้เป็นระเบียบเรียบร้อย ผู้ใช้อำนาจหรือปฏิบัติหน้าที่นี้โดยตรงคือรัฐบาลหรือคณะรัฐมนตรี
3. อำนาจตุลาการเป็นอำนาจในการพิจารณาพิพากษาคดีให้เป็นไปตามกฎหมาย ผู้ใช้อำนาจหรือปฏิบัติหน้าที่นี้โดยตรงคือศาล พระมหากษัตริย์จะทรงใช้อำนาจตุลาการผ่านทาง ศาล เช่น ทรงลงพระปรมาภิไธยแต่งตั้งประธานศาลฎีกาและผู้พิพากษาให้ปฏิบัติหน้าที่ เป็นต้น