บทที่ 1
การเรียนร้ด้วยตนเอง 

เรื่องที่ 1 ความหมายและความสำคัญของการเรียนรู้ด้วยตนเอง

การเรียนรู้ด้วยตนเองคืออะไร
เมื่อกล่าวถึงการเรียนรู้ด้วยตนเองแล้ว บุคคลทั่วไปมักเข้าใจว่าเป็นการเรียนรู้ที่ผู้เรียน ทำการศึกษาค้นคว้าด้วยตนเองตามลำพัง โดยไม่ต้องพึ่งพาครูหรือผู้สอนแต่ที่จริงแล้วการเรียนรู้ด้วยตนเองทั้ต้องการให้เกิดขึ้นในตัวผู้เรียนนน หมายถึง กระบวนการเรียนรู้ที่ผู้เรียนรู้เริ่มการเรียนรู้ด้วยตนเองตามความสนใจ ความต้องการและความถนัด มเป้าหมายในการเรียนรู้ และแสวงหาแหล่งทรัพยากรของการเรียนรู้ เลือกวิธีการเรียนรู้ จนถึงการประเมินความก้าวหน้าของการเรียนรู้ของตนเอง
โดยจะดำเนินการด้วยตนเองหรือร่วมมือช่วยเหลือกับผู้อื่น หรือไม่ก็ได้ ซึ่งผู้เรียนจะต้องมีความรับผิดชอบและเป็นผู้ควบคุมการเรียนของตนเอง

การเรียนรู้ด้วยตนเอง มีความสำคัญอย่างไร
1. บุคคลที่เรียนรู้โดยการริเริ่มของตนเองจะเรียนได้มากกวาดีกว่ามีความตั้งใจ
2. การเรียนรู้ด้วยตนเองสอดคล้องกบพัฒนาการทางจิตวิทยาและกระบวนการทางธรรมชาติ
3. การเรียนรู้ด้วยตนเองทัั้งให้ผู้เรียนมีความรับผิดชอบซึ่งมีลักษณะที่สอดคล้องกบพัฒนาการใหม่ ๆ
4. การเรียนรู้ด้วยตนเองทั้ำให้มนุษย์อยู่รอด การมีความเปลี่ยนแปลงใหม่ ๆ เกิดขึ้นเสมอ ทำให้มีความจำเป็นที่จะต้องศึกษาเรียนรู้

เรื่องที่ 2 การกำหนดเป้าหมาย และการวางแผนการเรียนรู้ด้วยตนเอง
การกำหนดเป้าหมายในการเรียนรู้ด้วยตนเอง มีลักษณะอย่างไร
การปฏิบัติการเรียนรู้ตามหลักสูตรการศึกษานอกระบบระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช2551 ที่มีประสิทธิภาพ และให้ประสบความสำเร็จได้นั้น ขึ้นอยู่ก่ บการที่ผู้เรียน ได้กำหนดเป้าหมายในการเรียนรู้ของตนเองแล้วหรือยัง และที่สำคัญเป้าหมายในการเรียนรู้ดังกล่าว ต้องมีความชัดเจนด้วยสำหรับผู้เรียนในระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานั้นน ทุกคนย่อมมเป้าหมายในการศึกษาคล้ายคลึงกันคือเพื่อให้ได้รับความรู้ การสำเร็จการศึกษา การพัฒนาอาชีพ และการพัฒนาคุณภาพชีวิตของตน แต่
เป้าหมายดังกล่าวนั้น เป็นเป้าหมายระยะยาวที่จะให้เกิดขึ้นในอนาคต ดังนั้น ผู้เรียนที่ต้องการให้ตนเองประสบความสำเร็จในการเรียน จึงควรแบ่งเป้าหมายระยะยาว ออกเป็นเป้าหมายระยะส้น หรือเป้าหมายยอยๆที่กำหนดให้แต่ละชวงเวลา ของการปฏิบัติกิจกรรมการเรียนรู้ให้มีความต่อเนื่องกัน

เรื่องที่ 3 ทักษะพื้นฐานทางการศึกษาหาความรู้ ทักษะการแก้ปัญหา และเทคนิคในการเรียนรู้ด้วยตนเอง
การส่งเสริมทักษะในการแสวงหาความรู้ด้วยตนเองผู้เรียนควรฝึกตนเอง ดังนี้
1. ฝึกให้มีนิสัยรักการอ่านช้างจด - จำ และบันทึกกิจกรรมการอ่านซึ่งสามารถจัดทำได้ในหลาย ๆ
การเรียนรู้
2. เป็นคนช่างสังเกต เพราะถือวาการสังเกต ช่วยให้ผู้เรียนรอบรู้ และเข้าใจได้ดีพอ ๆ กบการเรียนรู้
โดยวิธีอื่น
3. ฝึกให้รู้จักการค้นควาหาความรู้ โดยดำเนินกิจกรรมการค้นคว่ำมาก ๆ หนังสือจะเป็นปัจจัยสำคัญในการที่จะช่วยให้การฝึกวิธีนี้ได้ผล
4. ฝึกค้นคว้าจากปัญหาต่าง ๆ ที่อยู่ในความสนใจ และเกี่ยวข้องกบตัน
5. ฝึกหาคำตอบจากคำถามต่าง ๆ
6. ศึกษาข้อความหรือบทความที่เกี่ยวข้องกับวิธีการแสวงหาความรู้ให้ตนเองได้อ่านอย่างสม่ำเสมอ