บทที่ 1 ดนตรีไทย
ดนตรีไทย ได้แบบอย่างมาจากอินเดีย เนื่องจาก อินเดียเป็นแหล่งอารยธรรมโบราณ ที่สําคัญแห่ง หนึ่งของโลก อารยธรรมต่าง ๆ ของอินเดียได้เข้ามามีอิทธิพล ตอประเทศต่าง ๆ ในแถบเอเชียอย่างมาก ทั้งในด้าน ศาสนา ประเพณีความเชื่อ ตลอดจน ศิลปะ แขนงต่าง ๆ โดยเฉพาะทางด้านดนตรี ปรากฏ รูปร่างลักษณะ เครื่องดนตรี ของประเทศต่าง ๆ ในแถบเอเชีย เช่น จีน เขมร พม่า อินโดนิเซีย และ มาเลเซีย มีลักษณะ คล้ายคลึงกัน เป็นส่วนมาก ทั้งนี้เนื่องมาจาก ประเทศเหล่านั้นต่างก็ยึดแบบฉบับ ดนตรี ของอินเดีย เป็นบรรทัดฐาน รวมทั้งไทยเราด้วย เหตุผลสําคัญที่ท่านผู้รู้ได้เสนอทัศนะนี้ก็คือ ลักษณะของ เครื่องดนตรีไทย สามารถจําแนกเป็น 4 ประเภท คือ เครื่องดีด เครื่องสี เครื่องตี เครื่องเป่า
วิวัฒนาการของวงดนตรีไทย นับตั้งแต่ไทยได้มาตั้งถิ่นฐานในแหลมอินโดจีน และได้ก่อตั้งอาณาจักรไทยขึ้น จึงเป็นการ เริ่มต้น ยุคแห่งประวัติศาสตร์ไทย ที่ปรากฏหลักฐานเป็นลายลักษณ์อักษร กล่าวคือ เมื่อไทยได้สถาปนา อาณาจักรสุโขทัยขึ้น และหลังจากที่พ่อขุนรามคําแหงมหาราช ได้ประดิษฐ์อักษรไทยขึ้นใช้แล้ว นับตั้งแต่นั้นมาจึงปรากฏหลักฐานด้านดนตรีไทย ที่เป็นลายลักษณ์อักษร ทั้งในหลักศิลาจารึก หนังสือ วรรณคดี และเอกสารทางประวัติศาสตร์ ในแต่ละยุค ซึ่งสามารถนํามาเป็นหลักฐานในการพิจารณา ถึง ความเจริญและวิวัฒนาการของ ดนตรีไทย ตั้งแต่สมัยสุโขทัย เป็นต่นมา จนกระทั่งเป็นแบบแผนดัง ปรากฏ ในปัจจุบัน พอสรุปได้ดังต่อไปนี้
สมัยสุโขทัย มีลักษณะเป็นการขับลำนำ และร้องเล่นกันอย่างพื้นเมืองเกี่ยวกับ เครื่องดนตรีไทย ในสมัยนี้ ปรากฏหลักฐานกล่าวถึงไว้ในหนังสือไตรภูมิพระร่วง ซึ่งเป็นหนังสือวรรณคดี ที่แต่งในสมัยนี้ ได้แก่ แตร สังขะ มโหระทึก ฆ้อง กลอง ฉิ่ง แฉ่ง (ฉาบ) บัณเฑาะว์ พิณ ซอพุงตอ (สันนิษฐานว่าคือซอสามสาย) ปี่ไฉน ระฆัง และกังสดาล เป็นต้น ลักษณะการผสม วงดนตรี ก็ปรากฏหลักฐานทั้งในศิลาจารึก และหนังสือไตรภูมิพระร่วง กล่าวถึง "เสียงพาทย์ เสียงพิณ"
สมัยกรุงธนบุรี เนื่องจากในสมัยนี้เป็นชวงระยะเวลาอันสั้นเพียงแค 15 ป และประกอบกับ เปนสมัยแหงการ กอสรางเมือง และการปองกันประเทศ วงดนตรีไทย ในสมัยนี้จึงไมปรากฏหลักฐานไววา ไดมีการพัฒนา เปลี่ยนแปลงขึ้น สันนิษฐานวา ยังคงเปนลักษณะและรูปแบบของ ดนตรีไทย ในสมัยกรุงศรีอยุธยา
สมัยกรุงรัตนโกสินทร ในสมัยนี้ เมื่อบานเมืองไดผานพนจากภาวะศึกสงคราม และไดมีการกอสรางเมืองใหมั่นคง เปนปกแผน เกิดความสงบรมเย็น โดยทั่วไปแลว ศิลปวัฒนธรรมของชาติ ก็ไดรับการฟนฟูทะนุบํารุง และ สงเสริมใหเจริญรุงเรืองขึ้น โดยเฉพาะทางดานดนตรีไทย