บทที่ 1 การฟังและการดู

เรื่องที่ 1 หลักการ ความสำคัญ จุดมุ่งหมายของการฟังและการดู 

     1. หลักการฟังและการดู 

การฟังและการดูเป็นการเรียนรู้เรื่องราวต่าง ๆ จากแหล่งเสียงและภาพ ทั้งจากแหล่งจริง และผ่าน สื่อต่าง ๆ เช่น วิทยุ โทรทัศน์ ภาพยนตร์ คอมพิวเตอร์หนังสือ เป็นต้น การฟังและการดูมีหลักการ ดังนี้ 

1. การฟังและการดูอย่างตั้งใจ จะได้รับเนื้อหาสาระถูกต้องและครบถ้วน 

2. มีจุดมุ่งหมายในการฟังและการดูเพื่อจะช่วยให้การฟังและการดูมีประโยชน์และมีคุณค่า 

3. จดบันทึกใจความสำคัญ จะได้ศึกษาทบทวนได้ 

4. มีพื้นฐานในเรื่องที่ฟังและดูมาก่อนจะได้ช่วยให้เข้าใจเนื้อหาสาระได้เร็วขึ้น

    2. ความสำคัญของการฟังและการดู 

1. เพิ่มความรู้และประสบการณ์ที่จะนําไปใช้ประโยชน์ใดๆ 

2. เป็นการสื่อสารระหว่างกัน ให้เข้าใจและปฏิบัติตามได้ 

3. เป็นการพัฒนาชีวิตและความเป็นอยู่ โดยนําความรู้ด้านวิทยาศาสตร์ สังคมศาสตร์ และ มนุษยศาสตร์ มาใช้ได้อย่างเหมาะสม

    3. จุดมุ่งหมายของการฟังและการดู 

1. เพื่อรับความรู้และความบันเทิงจากการฟังและการดู 

2. เพื่อนําไปใช้ประโยชน์ในชีวิตประจำวัน อาจจะไปอธิบายหรือสอนต่อ หรือจะนําไปประกอบ เป็นอาชีพได้ 

3. เพื่อความเพลิดเพลิน หรือเพื่อการผ่อนคลาย เช่น การฟังเพลง การดูรายการบันเทิง เป็นต้น 

4. เพื่อใช้เวลาว่างให้เป็นประโยชน์ จุดมุ่งหมายของแต่ละท่านอาจจะเหมือนกันหรือไม่เหมือนกัน ก็ได้และอาจจะมากกว่า 1 จุดมุ่งหมายก็ได้

 

เรื่องที่ 2 การฟังและการดูเพื่อจับใจความสำคัญ

ในเรื่องที่ 2 นี้มีเนื้อหาสาระเป็น 2 ส่วนคือ 

  1. การฟังเพื่อจับใจความสำคัญ 

  2. การดูเพื่อจับใจความสำคัญ 

  ทั้งสองส่วนมีรายละเอียด ดังนี้ 

1. การฟังเพื่อจับใจความสำคัญการฟังเพื่อจับใจความสำคัญไม่ใช้เรื่องยาก ถ้าผู้ฟังปฏิบัติดังนี้ 

  1.1. ฟังอย่างตั้งใจ และมีสมาธิ 

  1.2. ฟังให้ตลอดจบความ 

  1.3. ฟังอย่างมีวิจารณญาณ โดยใช้ความรู้ประสบการณ์ของตน มาพิจารณาไตร่ตรองประกอบเนื้อหาสาระเพื่อความถูกต้องหรือมีประโยชน์อย่างไรบ้าง 

วิธีการฟังเพื่อจับใจความสำคัญ

  1. ตั้งใจฟังว่าเรื่องอะไร ใครทำทำเมื่อใด ทำที่ไหน ทำอย่างไร และเกิดผลอย่างไร 

  2. ทำความเข้าใจเนื้อหาสาระ แยกแยะความจริง และข้อคิดเห็นในเรื่องนั้น ๆ 

  3. ประเมินค่าเรื่องที่ฟังว่าเนื้อหาถูกต้อง เหมาะสม มาก หรือน้อยเพียงใด เหมาะสมกับเพศ และวัย และชวงเวลาของกลุ่มผู้ฟังหรือไม่ 

  4. จัดบันทึกใจความสำคัญของเรื่องที่ฟัง เมื่อทบทวน หรือเผยแพร่ให้ผู้อื่นต่อไป 

2. การดูเพื่อจับใจความสำคัญ หลักการดู

  2.1. ดูอย่างตั้งใจและมีสมาธิในการดู

  2.2. มีจุดมุ่งหมายในการดูจะทำให้การดูประสบผลสำเร็จได้ 

 2.3. มีวิจารณ์ญาณ ดูแล้วคิดไตร่ตรองอย่างมีเหตุผล 

 2.4. นำไปใช้ประโยชน์  คืออาจจะมีการปรับให้เหมาะสมกับเวลา และสถานการณ์   วิธีการดูเพื่อจับใจความสำคัญ  ดูรายการทีวีโดยภาพรวมและรายละเอียด

 

เรื่องที่ 3 การฟังและการดูเพื่อสรุปความ

การฟังและดูเพื่อสรุปความเป็นขั้นตอนสุดท้ายของกระบวนการฟังและการดูการสรุปความเน้นการประมวลเนื้อหาสาระมาใช้ประโยชน์ในชีวิตประจำวัน 

วิธีการสรุปความควรทำดังนี้   

  การนำสรุปความไปใช้ประโยชน์  ซึ่งมีหลายวิธี เช่น 

  1. ใช้ในการศึกษา 

  2. ใช้ในการเผยแพร่โดยการอธิบาย สอน เขียนนี้เป็นเอกสาร และตำรา  ตัวอย่างการสื่อสารที่เป็นการสรุปความของการฟังและการดูเช่น 

  1) การโฆษณา การโฆษณาการใช้ภาษาใช้เวลาน้อย คำพูดน้อย จะเน้นการพูดที่สั้น ๆ ให้ได้ใจความดังนั้นการฟังและการดูจะใช้ทักษะการสรุปความและเข้าใจสารนั้น 

  2) การฟังประกาศ จะสรุปความเนื้อหาสาระนั้นมีาปฏิบัติโดยจะใช้หลัก ประกาศเรื่องอะไรเกี่ยวข้องกับเราอย่างไร และนำไปปฏิบัติอย่างไร 

  3) สรุปการนำข้อมูลมาใช้ประโยชน์ 

 

เรื่องที่ 4 มารยาทในการฟังและการดู

การมีมารยาทในการฟังและการดูปฏิบัติดังนี้   

1. การฟัง

1.1. ตั้งใจฟัง 

1.2. ไม่รบกวนสมาธิของผู้อื่น 

1.3. ควรให้เกียรติวิทยากร ไม่คุย และไม่ถามทดสอบความรู้ผู้พูด 

1.4. ฟังให้จบ 

2. การดู

2.1. ตั้งใจดู

2.2. ไม่รบกวนสมาธิผู้อื่น 

2.3. ไม่ควรฉีก หรือทำลายภาพ เอกสารที่ดู

2.4. ดูแล้วให้รักษาเหมือนเป็นสมบัติของตนเอง เช่น นิทรรศการคอมพิวเตอร์หรือภาพถ่าย  เป็นต้น